2019ko azaroaren 14a • 09:00h. - 12:00h.
Bilboko Guggenheim Museoko Auditorioa

logos modelos transicion energetica
transicion energetica

Energiaren Euskal Erakundeak eta Orkestra Lehiakortasunerako Euskal Institutuak jardunaldi hau antolatu dute, elkar hartuta, zenbait herrialdetan, hala nola Norvegian, Frantzian, Alemanian eta Britainia Handian, une honetan garatzen ari diren energia trantsizio eredu ezberdinak ezagutarazteko. Hartara, energia politikaren gaineko ikuspegi desberdinen azterketa konparatibo bat izan dezagun, betiere helburu bera izanik politika hori: energia hornidura aski eta segurua edukitzea eta, aldi berean, etorkizun iraunkorra bermatzea.


Egitaraua

09:30 • Harrera eta kafea

09:35 • Hasiera

  • Arantxa Tapia, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura sailburua eta Energiaren Euskal Erakundeko presidentea.

10:00 • Keynote. Norvegiako eredua

  • Eirik Wærness, Equinor-eko presidente seniorra eta ekonomia-burua, makroekonomia, energia eta merkatuen azterlanen arduraduna.

10:30 • Azterketa konparatiboa

  • Alemania, Frantzia eta Britainia Handiko ereduak, erakundeetako ordezkarien aldetik.
  • Orkestraren azterlanen aurkezpena, Europako hiru herrialde horietako energia politikaz.

11:15 • Galderak

11:45 • Ekitaldiaren amaiera


Hizlariak

Arantxa Tapia

Eirik Wærness

 

 

EKITALDIA

Izena ematea

Ekitaldira joateko interesa baduzu,  HEMEN eman dezakezu izena

 


Informazio gehiago

1. Testuinguru orokorra

Alemaniako energia trantsizioak, Energiewende izenaz ezagunak, 2050erako berotegi efektuko gasen igorpenak herrialdean % 80-95 murriztea du helburu, 1990eko igorpenekin alderatuta. Horrek zuzeneko eragina izango du Alemaniako ekonomian eta gizartean.

Helburu nagusi horretaz gainera, urteko energia efizientzia hobetzea eta energia berriztagarrien erabilera handitzea ere lortu nahi da. Ildo horretatik, 2000. urtean Alemanian energia nagusiak ikatza (bereziki, lignitoa, bertakoa baina oso kutsatzailea) eta energia nuklearra ziren. Trantsizioak, hortaz, aldaketa handia dakar, energia berriztagarriak hartzen baititu ardatz, eta horien ondoan, gasa, biltegiratzea eta nazioarteko loturak.

Energia trantsizio honetan, bi data dira bereziki esanguratsuak:

  • 2022: Azken zentral nuklearrak itxi beharko dira
  • 2038: Ikatzezko zentralak itxiko dira

2. Energia trantsiziorako estrategiaren deskribapena

Alemaniako energia trantsiziorako estrategiaren muina herrialdeko sistema elektrikoa birmoldatzea da. Gainerako sektore ekonomikoetan ere eman dira pausoak, baina ahaleginak ez dira nahikoak zehaztutako helburuak lortzeko, bereziki, eraikuntzako eta garraio sektoreetako energia kontsumoa gutxitzeari dagokionez.

Alemanian, energia berriztagarrien zabalkundea feed-in tariff deitutakoen bidez bultzatu zen hasieran. Mekanismo horrek sareratutako energiaren truke ordaindu beharreko prezioa zehazten zuen eta inbertsiogile txiki askok energia trantsizioan parte hartzea ahalbidetu zuen.

Energia berriztagarrien sorkuntzaren hazkunde hori finantzatzeko, elektrizitatearen fakturan errekargu bat sartu da. Nagusiki kontsumitzaile txikiek ordaindu dute zenbateko hori. Gaur egun, feed-in tariff horien eragin ekonomikoa gutxitzeko, sistema horren ordez enkanteetan oinarritutako beste bat hasi dira erabiltzen.

3. Gaur egungo egoera

Energiewende prozesuak argi-ilun ugari ditu, hainbat alderdiri dagokionez:

  • Helburuen betetze maila.
  • Ekonomia eta gizarte eragina, Alemanian bertan eta Europan.

Gaur egungo Gobernuak aitortu du, berotegi efektuko gas igorpenak murrizteari dagokionez, ez duela 2020ko helburua lortuko, nahiz eta hasierako helburua gainditu.

Energia berriztagarriak aurreikusitakoaren gainetik ari dira erabiltzen elektrizitatean; eta berokuntza eta garraioan ere, bide onetik doaz. Baina energia efizientzian ez da uste bezainbeste aurreratu.

Zentral nuklearrak aurreikusitako egutegiaren arabera ari dira ixten, eta lignitoko hainbat zentral ixtea ere lortu da. Baina ikusteko dago ikatzezko zentralak ixteko aurreikusitako epek beteko diren eta itxiera horrek zein eragin izango dituen ekonomian eta gizartean.

Energiewendek energia berriztagarrien industria suspertu du eta horrek eragin handia izan du energia enpresa tradizionaletan: beren negozioak trantsizioaren beharretara egokitzera behartu ditu.

Elektrizitatearen prezioak gora egin badu ere, Alemaniako herritarrek Energiewndea babesten jarraitzen dute. Baina ikusteko dago zein eragin izango duten inbertsiogile txikien proiektu berriztagarrien beherakadak, lignito meategiak ixteak, eta erregai fosilen zergen balizko erreformak. Erreforma horri ez dio oraindik heldu Alemaniak, nahiz eta Frantziak dagoeneko egina duen.

1. Testuinguru orokorra

Frantzia aitzindaria izan da bere energia sistema eraldatzen, 1970eko hamarkadaren hasieran gertatu zen energia krisi globalari erantzunez.

Gaur egun, bere energia egitura, funtsean, 1973ko petrolioaren krisiaren ondoren hartutako erabaki politikoen fruitua da. Erabaki horiei esker, errotik aldatu zen elektrizitatea sortzeko mixa: zentral nuklear indartsuak jarri ziren sistemaren ardatz, zentral hidraulikoekin osatuta, erregai fosilen erreserbak zituzten beste herrialde batzuetan ez bezala.

Elektrizitatea sortzeko mix horrek ekarri du sistema elektrikoak berotegi efektuko gasen igorpen txikiak edukitzea eta energiaren azken eskarian elektrizitateak pisu handia izatea, eta, gainera, elektrizitatearen prezioak nahiko txikiak izanik.

Azken urteetan, Frantziak bere energia eta ingurumen iraunkortasuneko estrategiaren printzipio gidarietan nolabaiteko lidergoa bereganatu du nazioartean, berotegi efektuko gasen igorpenak murrizteko ahaleginari eta energia trantsizioko prozesu berri bat aurrera eramateko beharrari lotuta. Horren erakusle, Pariseko Akordioa lortzeko izan duen parte hartze aktiboa.

Orain, trantsizioak energia berriztagarriei pisu handiagoa eman nahi die eta energia efizientzia handiagoa lortu nahi du, Europar Batasunaren helburuekin bat.

4. Energia trantsiziorako estrategiaren deskribapena

Frantzia bere energia sistema aldatzeko erabiltzen ari den estrategiaren abiapuntua Hazkunde Berderako Energia Trantsizioaren Legea da, 2015ekoa.

Legeak herrialdeak aurretik hartu zituen nazio eta nazioarteko konpromisoak jaso eta zabaltzen ditu, energia trantsiziotik trantsizio ekologikorako esparrua handitzen du, eta tokiko administrazioa, enpresak eta herritarrak ahalduntzen ditu energia sistemaren eraldaketa prozesuan parte hartze aktiboa izan dezaten.

Legearen arabera, hauek dira Frantziako energia trantsizioaren oinarri nagusiak:

  • 1. Energia mixaren mailaz mailako eraldaketa, oraindik ere, epe labur eta ertainera, energia sistemaren ardatz nagusia energia nuklearrak izaten jarraituko baitu.
  • 2. Tresna fiskalak (esate baterako, karbonoaren prezioa) eta beste tresna batzuk erabiltzea (horien artean, karbonoaren aurrekontuak), eragile ekonomikoen portaeran aldaketak eragiteko eta berotegi efektuko gasen igorpen txikiagoko teknologien erabilera sustatzeko.
  • 3. Ekonomia zirkularra, energia efizientzia eta tokiko energia baliabideak aprobetxatzea sustatzea.
  • 4. Energia efizientziaren, energia berriztagarrien eta ekonomia zirkularraren garrantzia azpimarratzea, espezializazioko eta enplegua sortzeko bektore gisa.
  • 5. Eskualdeetako (departamentuak eta eskualdeak) eta tokiko administrazioen parte hartze aktiboa energia sistemaren eraldaketa prozesuan eta ekonomia zirkularraren garapenean.
  • 6. Ekonomiak lehiakortasunik ez galtzea helburu nagusitzat hartzea eta, horretarako, energiaren prezio txikiei eustea.
  • 7. Prozesu honetan kaltetuak izan daitezkeen kontsumitzaile segmentuei laguntzeko programak ezartzea.

Frantziako energia trantsizioaren prozesuaren beste ardatz estrategiko bat da industria sektore sendo bat garatzea garrantzia hartzen ari diren sektoreen inguruan, esate baterako, energia berriztagarriak, energia berriak (hidrogenoa edo biogasa), edo industria zirkular berdea eta kokatu behar ez dena, espezializatua sortzeko ekintza plan zehatzak landuz.

5. Gaur egungo egoera

Frantziako energia estrategiari esker, elektrizitatearen prezioa txikia da eta, alde horretatik, trantsizioak ez dio enpresen lehiakortasunari kalterik egin.

Gainera, berotegi efektuko gasen igorpen txikiko energia elektrikoa sortu du, energiaren azken eskariak elektrizitateak pisu handiagoa edukitzea lortu du, eta Europa mendebaldean elektrizitate esportatzaile bihurtu da, gainera, energia industria indartsu bat garatuz.

Berotegi efektuko gasen igorpenak eta igorpen kutsatzaileak murrizteko helburuak aldez aurretik bete dira edo lortzeko bidean dira.

Baina energia berriztagarriak sartzeko helburuak sektore batzuetan atzerapen handiz ari dira sartzen, esate baterako, bero eta hozte sistemetan eta energia elektrikoaren sorkuntzan.

Era berean, ez da lortu eskaria jaistea, energia efizientziaren helburuaren betetze maila honetan espero zitekeen bezainbeste. Ildo horretatik, Frantziak jakin badaki helburu hori lortzeko neurriak hartu behar dituela, bai industria esparruan eta bai etxeetan eta hirugarren sektorean.

Frantziako energia sistemaren eraldaketa prozesuak aurrean dituen erronka nagusien artean, hauek azpimarra daitezke gaur egun:

  • (1) zentral nuklearren epe ertain eta luzeko egitekoa definitzea
  • (2) berotegi efektuko gas igorpenak mugatzea, erregai fosilekin ordeztea sustatuz
  • (3) energia berriztagarrien sartze mailak betetzea
  • (4) karbonoaren prezio inplizituetan oinarritutako energiaren fiskalitate berriaren kontrako iritziari aurre egitea (besteak beste, "jaka horien" mugimenduaren eraginez).

1. Testuinguru orokorra

Erresuma Batuak ibilbide luzea du energia politika koherente eta egonkorrak aplikatzen. Herrialdeak hainbat energia trantsizio bizi izan ditu.

Erresuma Batuko energia sistemak bilakaera handia izan du azken berrogei urteetan.

  • Etxeko ikatza baztertu da.
  • Ipar Itsasoko gas eta gordin baliabideei dagokien balioa eman zaie.
  • Elektrizitate sistema eraldatu da, energia berriztagarrien presentzia handitzeko eta igorpenak murriztea lortzeko.
  • Aukera nuklear sinesgarria berreraiki da eta karbono gutxiagoko ekonomiarako mailaz mailako bilakaera aurreikusi da.

6. Energia trantsiziorako estrategiaren deskribapena

Erresuma Batuko energia trantsiziorako estrategia klima aldaketaren kontrako borrokaren eta berotegi efektuko gas igorpenen murrizketaren inguruan egituratu da.

Hala, orain dela hamarkada bat baino gehiago, 2008an, herrialdeko Gobernuak Klima Aldaketaren Legea (Climate Change Act) onartu zuen. Alderdi politiko guztiek sendo babestu zuten legea eta asmo handiko helburu batzuk definitu zituen: 2050erako, berotegi efektuko gasen igorpenak % 100 gutxitzea, 1990eko datuekin alderatuta.

Helburu horrekin, bosturtekoko karbono aurrekontuak zehaztu ziren, 2032. urtera arte. Aurrekontu horiek bost urteko aldian legez igor daitekeen igorpen bolumena murrizten dute.

2013ko apirilean, Gobernuak karbonoarentzat gutxieneko prezio bat ezarri zuen (Carbon Price Floor, CPF), igorpenak murrizteko behar zen inbertsioa lortzeko, ordura arte Europar Batasunaren igorpen eskubideen merkataritza erregimenak ez baitzuen helburu hori lortu. Urte horretan bertan ekin zion elektrizitate merkatuaren erreformari.

Erresuma Batuko Hazkunde Garbiko Estrategiak (The UK Clean Growth Strategy), 2017an onartu zenak, 2.500 milioi libera esterlina baino gehiagoko inbertsioa ekarri zuen karbono gutxiko berrikuntzarako. Azken hiru hamarkadetan zientzian, ikerketan eta berrikuntzan egindako gastu publikoaren hazkunderik handienaren barruan zegoen proposamen hori. 

Inbertsio horren helburua da Erresuma Batua teknologia berrietan munduko lider bihurtzea, horien artean, karbonoa antzematea, sare adimendunak eta hidrogenozko erregai gelaxkak. Estrategia horretan ekintza zerrenda eta finantzaketa programa zehaztuta daude.

Estrategia horrek beste elementu esanguratsu batzuk ere baditu, horien artean, berriztagarrien obligazioak (renewable obligation, RO), energia berriztagarrien garapena bermatzeko, eta kostu txikieneko hornikuntzaren segurtasuna.

7. Gaur egungo egoera

1990. urteaz geroztik, Erresuma Batuko berotegi efektuko igorpenak % 40 baino gehiago murriztu dira. Gaur egun, herrialde osoan 400.000 pertsona baino gehiagok egiten dute lan karbonoa gutxitzearekin lotutako negozioetan eta balio kateetan (bateria elektrikoak garatzen dituzten berritzaileetatik hasi eta beren ibilgailuetan instalatzen dituzten automobilgintzako fabrikatzaileetara).

Hala, G-7ko herrialdeen artean, ekonomiaren hazkundea igorpenak murriztuz lortzeko erronkari arrakasta handienaz erantzun dion herrialdea dela esaten da. Gaur egun, Erresuma Batuak BPGren libera bat (£) ekoizteko 1990ean baino hiru aldiz karbono gutxiago erabiltzen du.

Hala, herrialdea zero igorpeneko ekonomia garatzen ari da, arin. 2018ko udan, eguzki energiaren ekoizpeneko mailarik handiena lortu zuen. Arrakasta horrekin batera, 2025erako beste konpromiso bat ere hartu du: ikatzarekin elektrizitatea sortzeko zentralak ixtea. Horrela eginez gero, beste herrialdeei ere ikatzaren ondorengo trantsizio prozesuan lagundu diezaiekeela uste du.

Hala ere, karbonorik gabeko elektrizitatean eta hondakinetan lorpen handiak izan baditu ere, oraindik asko du egiteko, hurrengo hamarkadan zehar, garraioan, eraikuntzan eta nekazaritzan. Helburua da hazkunde garbia sektore horietatik karbonoa desagerraraziko duten negozioen eta teknologien sorkuntzan oinarritzea.

Erresuma Batua Europar Batasuna uzteko prestatzen ari den honetan, herrialdeko industriaren helburuetako bat da Erresuma Batua-Europar Batasuna hitzarmen bat lortzea, energia eta klima berariaz landuko dituena, horrek aukera emango bailuke, ingurunea babesteaz gainera, hazkundeko aukera berriak aprobetxatzeko. Klimaren inguruko ekintzak estrategia ekonomiko pragmatikoa izaten jarraitzen du eta gaur egungo industria aukeretako bat da, gainera.

The free online CSS code beautifier takes care of your dirty code and strips every unwanted mess. Go to the CSS Cleaner to get started.